Federalny Trybunał Finansowy (Bundesfinanzhof, BFH) w najnowszym orzeczeniu (XI R 4/22) doprecyzował wymagania stawiane dokumentom uznawanym za faktury w rozumieniu przepisów o podatku od wartości dodanej – z daleko idącymi konsekwencjami dla przedsiębiorstw stosujących wezwania do zapłaty, faktury częściowe lub dokumenty zaliczkowe.
Kiedy dokument jest fakturą w rozumieniu przepisów o VAT?
Zgodnie ze stanowiskiem BFH dokument może zostać uznany za fakturę, jeżeli zawiera określone minimalne dane: wystawcę, odbiorcę, opis dostawy towarów lub świadczenia usług, dane dotyczące należnego wynagrodzenia (podstawy opodatkowania) oraz odrębnie wykazaną kwotę podatku VAT. Decydujące znaczenie ma przy tym nie nazwa dokumentu – np. „wezwanie do zapłaty” lub „pismo z żądaniem zapłaty” – lecz obiektywne wrażenie po stronie odbiorcy.
Orzeczenie BFH dotyczące pism z żądaniem zapłaty
W rozpatrywanej sprawie przedsiębiorstwo stosowało tzw. pisma z żądaniem zapłaty. Nie zawierały one samodzielnego opisu świadczenia, lecz odwoływały się do ofert, zamówień, oznaczeń projektów i usług oraz terminów dostawy lub wykonania. Dodatkowo podatek VAT został wykazany wprost. BFH ocenił taki sposób wykazania podatku jako sprzeczny: to właśnie otwarte wykazanie VAT stwarzało pozór rozliczenia za wykonane świadczenie. W konsekwencji pisma z żądaniem zapłaty zostały zakwalifikowane jako faktury w rozumieniu § 14c ust. 2 niemieckiej ustawy o podatku od towarów i usług (Umsatzsteuergesetz – UStG).
Nieuprawnione wykazanie podatku zgodnie z § 14c ust. 2 UStG
Na podstawie § 14c ust. 2 UStG wystawca dokumentu jest zobowiązany do zapłaty wykazanego podatku VAT, jeżeli podatek został wykazany odrębnie, mimo że nie był do tego uprawniony – albo jeżeli rozlicza „jak podatnik dokonujący świadczenia”, chociaż w rzeczywistości nie doszło do dostawy towarów ani świadczenia usług. Obowiązek podatkowy powstaje więc niezależnie od tego, czy świadczenie faktycznie zostało
Znaczenie dla praktyki
Wyrok ma bezpośredni wpływ na sposób konstruowania dokumentów płatniczych i rozliczeniowych. Przedsiębiorstwa powinny wyraźnie odróżniać wezwania do zapłaty od faktur oraz wykazywać VAT wyłącznie wtedy, gdy jest to dopuszczalne z punktu widzenia przepisów podatkowych. Szczególną ostrożność należy zachować przy stosowaniu ustandaryzowanych wzorów dokumentów, które automatycznie wykazują VAT – np. w systemach ERP lub przy powtarzalnych procesach rozliczeniowych.
Wnioski
Orzeczenie Federalnego Trybunału Finansowego pokazuje, że już samo otwarte wykazanie podatku VAT w dokumencie płatniczym może prowadzić do zakwalifikowania go jako faktury – z konsekwencją w postaci obowiązku zapłaty podatku zgodnie z § 14c ust. 2 UStG. Formalne ukształtowanie dokumentów rozliczeniowych nie jest zatem wyłącznie kwestią administracyjną, lecz ma bezpośrednie znaczenie podatkowe.
Masz wątpliwości dotyczące faktur lub wezwań do zapłaty? Doradzamy w zakresie prawidłowego rozliczania VAT i pomagamy ograniczyć ryzyka wynikające z § 14c UStG – zapraszamy do kontaktu.
